Universite en cok zevk aldigim derslerden biriydi Turk- Islam Sanatlari. Dini mimaride estetigin en guzel orneklerini gorme ve inceleme imkani elde etmistik. Camilerde, turbelerde, medreselerde rastladigimiz ciniler, kalem isleri, hat sanatinin paha bicilemez ornekleri basta gelen sanat eserleri. Ancak bir de ayrintilar var ki derinine indikce hayranlik daha da artiyor.Camiilerimizi Allah’in evi olarak kabul ettigimiz icin Allah(c.c)’in huzuruna ciktigimiz , ibadet ettigimiz, huzur buldugumuz bu mubarek mekanlari en guzel sekilde birbirinden harika sanat eserleri ile donatmisiz. Kapisindan duvarlarina, tavanina kadar her yere ayri bir ozen gosterilmis. Camilerde yapilan ibadetlerin sevabinindan baska , yapimi icin harcanan emeklerin sevabinin buyuklugunun de farkinda olarak nakis nakis islenmis. Her bir cini, her bir kalem, her bir tahta ibadet suuruyla yerlestirilmis yerine. Camiilerimiz ve insanin icine huzur veren essiz mimarisi apayri bir konu, onu da baska bir yazimiza saklayalim ve bu yazimizin konusu kundekari sanatina geri donelim.

Zerafet ve incelik daha kapidan kendini gostermeye baslar camiilerimize girdigimizde…Ozenle, buyuk bir ugrasla islenmis kundekari kapilar karsilar bizleri. Kundekari teknigi zor ve bir o kadar da ilginc bir teknik. Kesinlikle civi, tutkal kullanilmadan yapilan zerafet timsali bu ahsap sanati, ecdadimizin sadece estetik zevki ile ilgili bilgi vermekle kalmiyor  ayni zamanda da geometri konusunda ne kadar bilgili olduklarini gozler onune seriyor.Bu ilginc sanati sizlerle paylasmak istiyorum. Kundekari kelimesi farsca bir kelime. Kunde farscada tutmak anlaminda kullaniliyor. Ahsap citalar belli bir kompozisyon olusturacak sekilde birbirine gecirilerek sanat eserine donusuyor. Zivanalar deliklere, tablalar kinis sistemi ile birbine oturtuluyor ve iki seren ile ayakta tutuluyor. Ahsabin mevsimsel sicaklik degisimlerinden etkilenip zamanla ek yerlerinden catlamasinin da onune geciliyor, desende de bir bozulma olmuyor ustelik farkli etkenler olmadikca 7-8 asir ayakta kalabiliyor. Ayrica kompozisyonlarda da  yine ayri bir incelik mevcut.

Kompozisyon olusturulurken sekillerdeki ayaklarin sayisi icin ince hesaplanmis. Ebced hesabi kullanilarak tarihler dusulmus, 32 farz simgelenmis, Allah(c.c)’in 99 ismi adedince dizayn edilmis.

Milim milim cok ince hesaplar yapilarak kaymalarin onune gecmek gerekiyor ve cok zahmetli, tam bir sabir isi olan bu sanat camilerimizin kapilarini, rahleleri, camilerde mimberleri susluyor. Sekizgen, yildiz, baklava sekillerinde ici arabesk(ic ice gecmis motifler) kabartmalarla suslenmis. Kapi ve pencere kanatlari, pencere kafesleri, kordonlar, kirisler, hunkar mahfilleri, rahle, sehpalar ve daha bir cok objenin yapiminda kullanilmis. Sedef, fildisi kakmalarla ya da farkli renkte ahsaplarla degisik kompozisyonlar elde edilmis. Bursa Ulu Camii, Manisa Ulu Camii, Yesil Camii, Birgi Ulu Camii’nin minberlerinde bu teknigi gorebilirsiniz, Anadolu’da baska ornekleri de vardir ancak bu uc camiyi gezip gormustum ve minberleri cok ilgimi cekmisti. Ozellikle sedef kakmali olanlar ben de ayri bir hayranlik uyandirdi.

Bu guzel sanatimizi sizlerle paylasmak istedim. Ozellikle bu buyuk camiilerimizi gezip gorenler ya da gezip gorecekler daha dikkatle inceleyeceklerdir.Sevgiler.

Foto Ege Zilci’ye ait.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here