Yaz geldi. Sicak hava rehaveti de beraberinde getiriyor, insan ister istemez kendisini bir tatil modunun icerisinde buluyor.

Ozellikle ogle saatlerinde iyice artan sicaklar serin bir icecek olsa arayislarina surukluyor insani. Maalesef gunumuzde hazir ve asitli bir icecegi kopure kopure icmek, hazir toz bir icecegi suyla karistirip icmek, biraz daha incelemeye çalışanlar için ise hazir meyve suyu icmek… seklinde hep hazir ile baslayan cumlelerle serinleme yollari araniyor. O kadar cok hazira alistik ki artik hazir olan dogal, dogal olanlar ise farkli geliyor. Bu durumun sagligimizi ne kadar olumsuz etkiledigi asikar. Eskilerin ne kadar dinc oldugundan, ne kadar saglikli oldugundan bahsederken bunun donemsel bir sey degil sadece dogal beslenme ve yasamdan kaynaklanan bir guzellik oldugunu gormek istemiyoruz belki de. Mesela kacimiz evimizde limonata yapiyoruz, ya da meyve serbetleri/suruplarini yapip ailemize ve misafirlerimize en saglikli sekilde ikram ediyoruz? Simdiye kadar yapmadiysaniz da uzulmeyin, zararin neresinden donsek kardir. Bu sicak gunlerde eski bir gelenegimiz olan bu guzel adeti tekrar canlandirma adina boyle bir yazi yazmak istedim. Ozellikle de bugun Zaman gazetesinin cumartesi ekinde, kitaplarini ve gazetedeki yazilarini buyuk bir begeni ile okudugum Selim ILERI’nin “Temmuz suruplari, temmuz serbetleri” yazisini gorunce hemen yazmaya basladim. O kadar guzel anlatmis ki Selim Bey.

“Süveyş Kanalı’nın açılış törenine katılmak üzere, saltanat yatıyla yola çıkan İmparatoriçe Eugénie, yakın tarihimize meraklılar hatırlayacak, önce İstanbul’a gelir. Sultan Aziz bu ziyaret için, Beylerbeyi’nde, taraçalı bahçeleriyle göz kamaştıran bir saray yaptırtmıştır.
Eugénie’nin yatı sarayın önünde demirlemiş. Aynı anda saltanat kayığı görünüyor: Sultan Aziz “altın işlemeli kırmızı kadifeden bir gölgeliğin altında” ayakta duruyor; az sonra imparatoriçenin yatına çıkacak…
Bu karşılama törenini hem okumuş, hem dinlemiştim. Değerli eserinden bugünkü kuşakların neredeyse habersiz yaşadığı Haluk Y. Şehsuvaroğlu, Sultan Aziz / Hayatı, Hal’i, Ölümü’nde anlatır. Aynı monografide, tanıklar arasında adı geçen Neşecan Yengemiz ise, herhalde babası Ahmed Vesim Paşa’dan dinlemiş olmalı ki, sık sık anlatırdı.
Neşecan Yenge’nin anlattıkları arasında, Eugénie’nin hemen ertesi gün, Pertevniyal Valide Sultan’ı ziyaret edişi var. (Bunu babasından dinlemesi imkânsız.)
Pertevniyal Valide Sultan, yengemizin iddiasına göre, Fransa imparatoriçesine “buz gibi bir şerbet” ikram etmiş. Eugénie ilk kez şerbet tadıyormuş. O kadar beğenmiş ki, bir bardak daha içmiş. Şerbete gelince, Neşecan Yenge’nin anlatımlarında, bazan çilek şerbeti olurdu, bazen vişne, gül, bazen da mayhoş demirhindi şerbeti.

Serbetin ve surubun ayni anlama geldigini dusunurdum hep oysaki yine Selim ILERI’nin verdigi bilgilere gore serbet ve surup  farkliymis. Serbet meyvelerin  sekerde ve suda bekletilmesi ile olusan icecegin ismiymis. Surup ise, kaynatilip koyu kivama getirilen serbetlere denirmis.

 

Bir kac serbet ve surup tarifi de vermek istiyorum.

Yazida ayrica geleneksel bir kac surup ve serbet tarifi de verilmis. Mesela gul ve gelincik serbeti.

Gul serbeti su sekilde anlatilmis: Yarim kilo kadar tek tek toplanmis pembe gul yapraginin icine  yirmi kadar siyah kisimlari cikartilmis gelincik yapragi eklenir. Uzerine bir limonun suyu, yarim kilo pudra sekeri eklenip karistirilir ve kavanozda alti gun bekletilir. Her gun gidip yapraklarin alt ust edilmesi gerekir. Altinci gun kaynatilan serbetin icine gul yapraklari ilave edilir  ve cok fazla bekletmeden ocaktan alinir. Siselere konup agzi guzelce mantarlanip, mumlanir ve siseler ters cevrilip muhafaza edilir. (Agzi sikica kapali kavanozlarin ya da siselerin de bu isi gorecegini dusunuyorum.)

Gelincik serbeti: Toplanan gelincik yapraklarinin siyah kisimlari cikartilip yapraklar guzelce yikandiktan sonra cam bir kavanozun icerisinde kaynatilmis sogutulmus suyla birlikte gunes goren bir yerde uc gun bekletilecek. Uc gunun sonunda yapraklar bembeyaz olup tum renklerini suya verdiklerinde artik gelincik serbetimiz  seker ve limon suyu  katip buzdolabinda beklettikten sonra ikrama hazir bir kivama gelecek.

Visne serbeti. Yikanip temizlediginiz,  saplarini ve cekirdeklerini cikardiginiz visneleri guzelce cam bir kabin dibine dizin. Uzerine seker ekleyip uc gun sekerin erimesini bekleyin. Sonra da suyu ciksin diye telle ya da suyunun cikmasini saglayacak  herhangi bir aparat ile ezin. Suyunu suzup  siselere bosaltip buzdolabinda muhafaza edin. Servis zamani sulandirip ikram edin. (Ayni sekilde, cilek, ahududu suruplari da hazirlanabilir.)

Seftali Serbeti: 1 kg seftalinin kabuklarini soyun ve  kup kup dograyin, 1/2 bardak seker ve 1/2 limonun suyunu da ekleyip  guzelce agzini kapatin, bir gece buzdolabinda bekletin. Ertesi gun seftalileri guzelce ezin. Ben bir gun once karanfil ve tarcin ile yaptigim elma kompostosunun elmalarindan ekledim icerisine, onlari da guzelce ezdim. O yuzden seftali serbetim biraz karanfil ve tarcin aromali da oldu ayni zamanda. Ezme islemini tamamlayinca 1,5 su bardagi suyu ve 1/2 bardak sekeri bir iki tasim kaynatin, yarim limon suyunu da ekleyip bir iki tasim daha kaynattiktan sonra ocagin altini kapatin. Soguyunca seftalileri ekleyip 2 saat dinlendirin ve suzup siselere veya kavanozlara aktarin. Agzini guzelce kapatip buzdolabinda muhazafaza edin. Sulandirarak servis yapin

Daha da kolay olsun diyorsaniz:

Unlu kahve zincirlerinde  bayila bayila ictigimiz  frozen, smoothie frappucino….seklindeki icecekler tam da yaza gore: Iste bir kac tarif:

  • Karpuz, kavun ve cilekli frozen buz serbeti: Karpuzu, kavunu, cilegi, yarim bardak sutu blenderdan gecirin ve iki top vanilyali ya da cilekli dondurmayi -dondurma yerine buz da koyabilirsiniz-  ekleyip bir kac kez karistirin ve hemen servise hazir.
  • Yaz meyveli/orman meyveli buz serbeti: 5-6 adet Cilegi, 5-6 adet frambuazi, 5-6 adet bogurtleni, kizilcigi bulabilirseniz kus burnunu, 5-6 adet yaban mersinini 5 kalip buzla birlikte blenderdan cekin .Vanilyali dondurmayi da ekleyip bir kac kez karistirin ve hemen servis yapin.
  • Cilek ve krema : Cilegi ve buzu robottan gecirip uzerine krem santi ile servis yapabilirsiniz.
  • Kivili vanilyali serbet: iki adet kiviyi, yarim su bardagi sutu robottan cekin. Dondurmalari da ekleyip bir kac kez karistirin ve hemen servis yapin.
  • Bu tariflere sut ve meyvelerle yaptigimiz milkshakeleri buz ilaveleriyle eklemek de  mumkun.                                                                                                                                      Hem dogal, hem saglikli, hem de serin…

Sevgiler.

Yazimda bahsi gecen Selim ILERI’nin ilgili yazisi.

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here